» Naslovna» Kontakt
Onama
Singidunum
Beograd in numis
On-Line prodavnica
Metalni novacPapirni novacNumizmatički priborMedalje i plaketeOdlikovanjaMilitarijaŽetoniBonoviTelefonske karticeHartije od vrednostiPromotivni numizmatički materijalFotografije i RazgledniceLiteraturaOstale ponudePosebna ponuda
Kako kupiti

Vesti

Stručni tekstovi

Linkovi

Ako želite da primate obaveštenja i popunite polje unosom vaše e-mail adrese.

Singidunum

Singidunum u najstarije doba

Beograd, prestonica Srbije, jedan je od najstarijih gradova Evrope. Smešten na ušću Save i Dunava bio je privlačan mnogim narodima i kulturama od najstarijih dana do danas. Pretpostavlja se da je lokacija na kojoj se danas pruža bila stalna naseobina već od srednjeg palolita.


Slika: Singidunum i Skordisci
Na njegovoj teritoriji pronađene su lobanje kako ljudi, tako i Nenadertalaca koji su ga nastanjivali u davnom kamenom dobu.
Arheološki ostaci otkriveni u Vinči, danas prigradskom naselju Beograda, pokazuju da je u periodu od 5000. do 3000. godine pre nove ere tu cvetala Vinčanska kultura, naslednica ranije stračevačke kulture. Bronzano doba bilo je svedok opadanja ove kuluture, dok se tek u gvozdenom dobu lokalitet Beograda opet pojavljuje kao važniji centar.

U VI veku pre nove ere na Balkanu su počela velika pomeranja najpre Tračko-Cimerskih, a zatim i Skitskih plemena koja se nigde nisu zadržavala dovoljno dugo da bi osnovali stalnu naseobinu. Več u IV veku pre n.e. Balkan je bio dom mnogim plemenima: Dardancima, Tribalima, Dako-Getima, Autarijatima i Ilirima u užem smislu te reči.
Pred kraj IV veka Kelti počinju da se nastanjuju na Balkanskom poluostrvu i dolaze u sukob sa ovim starobalkanskim plemenima. Skordisci su bili jedno od tih Keltskih plemena koji su na mestu gde brdo strateški nadgleda spajanje dve velike reke prvi podigli stalnu naseobinu zaštićenu primitivnim utvrđenjem. Po prvi put, 279. godine pre n.e., pominje se Singidun - prvo ime Beograda.


Slika: Singidunum
Mišljenja su još uvek podeljena o pravom značenju imena Singidun. Doduše, izvesno je da drugi deo reči dun(om) označava utvrda odnosno tvrđavu na keltskom. Sa druge strane mišljenja o značenju reči singi se razlikuju - po jednima ona se prevodi kao okrugla što bi značilo da singidunum označava okruglu utvrdu, dok drugi smatraju da ona vodi koren od Tračkog plemena Singi koji su naseljavali ovu lokaciju pre dolaska Kelta.
Bez obzira na etimologiju izraza singidun ostaje činjenica da je veoma malo ostataka sačuvano iz ovog perioda, pre dolaska Rimljana.

Ono u šta smo sigurni za ovaj period potiče od iskopavanja keltskih grobnica i zasnovano je na dokazima koji su u njima pronađeni. Međutim, pored ovih, materijalnih ostataka, ono što je daleko više uticalo na kasniji duh Singidunuma jeste Keltska kultura koja će biti vidljiva i kasnije, u vreme kada će Singidunum biti Rimska utvrda.

Singidunum - rimski grad



U II veku pre nove ere Rim osvaja Makedoniju, koja je kao provincija osnovana 140. pre nove ere. Već tada postavlja se pitanje zaštite njenih severnih granica koje su bile izložene brojnim napadima varvara.
Prvi poraz Rima spominje se 141. g. pre n.e., zatim sledi niz keltskih upada negde oko 120. godine pre n.e. Gaj Porcije Katon koji izlazi u susret Keltima doživljava poraz. Međutim 106. godine pre n.e. Marko Minucije Ruf slavi pobedu potukavši Skordiske na „njihovim planinama“. Nakon toga zabeležena je 85. godine pre n.e pobeda Sule, slavnog vojskovođe Rimske republike, a zatim se pominje i pobeda Lucija Kornelija Scipiona Aziagena, nakon koje su Skordisci primorani da ostanu u granicama svoje zemlje. Nakon toga pa sve do 16. godine pre n.e. nema vesti o Skordiscima, kao da su potpuno nestali..
Međutim, tokom I veka pre n.e. Rimljani su pored Skordiska bili suočeni i sa mnogim drugim plemenima koja su se međusobno borila za prevlast, ali istovremeno ugrožavala i Rimski prestiž i njihove interese na ovom području. Reč je o Dardancima, Mezima, Tribalima i Bastarnima.
Rimljani su u ovo doba svoje ekspanzije, naime u poznom periodu Republike oklevali da teritoriju pobeđenih naroda uključe u Rimsku državu. Međutim, već dugo ozbiljno ugrožavani od napred pomenutih plemena, Rim pokreće niz vojnih kampanja počevši sa pobedom Marka Licinija Krasa (unuk jednog od trojice Trijumvira) 29. i 28. godine pre n.e nad Mezima i Bastarnima.
Sledi vojna kampanja budućeg imperatora Tiberija koji kampanju vodi u svojstvu Avgustovog legata u periodu između 13. i 9. godine pre n.e. Pohod se završava pokoravanjem Panonanca sa obe strane Save i stvaranjem provincija Dalmacije i Panonije, da bi se več 15. godine nove ere od određenih delova teritorije ove dve provincije stvorila provincija Mezija, koja odgovara današnoj teritoriji Srbije. Singidunum je pripadao provinciji Mezij. Za vreme imperatora Dometijana Mezija će biti podeljena na gornju i donju. Singidunum postaje deo gornje Mezije i važan za odbranu severo-istočne granice rimskog carstva.
Na značaju dobija iznenadno 86. godine n.e. kada postaje sedište IV Legije nazvane Flavia Felix. Nju je 70. godine opremio Vespasian prethodno raspustivši bivšu IV Legiju Macedonicu koja je dve godine ranije podržala Vitellija tokom građanskog rata. IV Flavijeva legija biće smeštena delom u Sirmiumu i Viminacijumu, ali najvećim delom u Singidunumu, prevashodno zbog izuzetno bitnog strateškog položaja koji je on zauzimao nadgledajući sa brda tokove Dunava i Save. IV Flavijeva legija će biti ovenčana slavom učešćem u Trajanovom pohodu kojim je pokorio Dačane, izrazito ratoborno pleme severno od Mezije. Pokoravanje Dačana i stvaranje provincije Dakije biće poslednja teritorijalna ekspanzija Rima.
Dolaskom IV legije, koja je brojala 6000 ljudi Singidunum dobija na značaju. Prvo rimsko utvrdjenje bilo je zemljano-palisadnog tipa, ali je ono krajem II veka zamenjeno utvrdjenjem zidanim od kamena. Kastrum (vojni logor) je zauzimao danasnji prostor Gornjeg grada i parka Kalemegdana, zavrsavajuci se na jugu kod danasnje Pariske ulice. Uz vojni logor razvijalo se i civilno naselje, koje se od kastruma pruzalo prema jugu i jugoistoku, ali i na podrucju danasnjeg Donjeg grada. Tamo gde je danas Studentski trg u to vreme se nalazio rimski forum oivičen javnim kupatilima i drugim javnim zgradama. Singidunum će neprekidno rasti sledećih nekoliko vekova.
Sredinom II veka n.e. Hadrijan Singidunumu daje status municipiuma, koji će u sledećih sto godina proživeti period mira, stabilnosti i kontinuiranog rasta.
Međutim, krajem II veka n.e. počinje opadanje moći Rimskog carstva. Prva provincija iz koje se Rim povlači jeste Dakija, koju 270. godine nove ere Aurelijan napušta pod pritiskom Gotske invazije. Singidunum se opet nalazi na granici Carstva. 395. godine Rim će se podeliti na istočno i zapadno carstvo, da bi nakon toga usledile mnogobrojne varvarske navale.
Tokom ranog srednjeg veka, rimski pogranicni gradovi bili su napadani i unistavani u prodoru varvarskih plemena sa severa. Preostalo stanovnistvo Singidunuma naslo je utociste u razorenom kastrumu, koji je na brzinu obnovljen materijalom porusenih objekata. Oko tog jezgra razvio se utvrdjeni grad na granici Istocnog rimskog carstva - Vizantije, koji je bio cesta meta ratobornih Huna, Sarmata i Gota, a nesto kasnije i Slovena. Singidunum će biti osvojen i opljačkan od strane Huna 441. godine. Vizantija će 454. godine n.e povratiti grad da bi ga od nje osvojili Sarmati. Njih proteruju Ostrogoti nakon čega ga osvajaju Gepidi, samo da bi ih Ostrogoti nakon par godina proterali. Već 488. godine ponovo postaje vizantijski grad. Početkom VI veka (512. godine), vizantijski car Anastasije u njegovu neposrednu okolinu naseljava germanska plemena Herula, da bi ga oni odbranili od ratobornih Gepida. U ruševinama ranijeg rimskog grada, na zapadnoj strani Donjeg grada, nađeni su tragovi materijalne kulture Germana. U vreme vladavine vizantijskog cara Justinijana I, 535. godine, grad je iznova podignut i opasan moćnim bedemima. Tako Singidunum ponovo postaje sjajan i velike hvale dostojan grad. Po svoj prilici grad je po prvi put bio vezan sa Taurunumom na suprotnoj obali.
Krajem VI veka, dok su Vizantijci bili zauzeti ratovima po Africi i Aziji, pred zidinama Singidunuma pojavljuju se mongolska plemena Avara, a za njima i prve slovenske grupe. Posle dve opsade Avari i Sloveni osvajaju grad. Brojni su vizantijski istorijski izvori o toj opsadi i konačnoj propasti Singidunuma.


Doseljavanje slovena



Oko 630. godine na ovo područje se doseljava srpski živalj. Posle toga, više od dva i po veka nema pomena o njemu. Avarski i slovenski ratnici nisu marili za ovaj grad, jer on više nije imao položaj graničnog utvrđenja. On se tada nalazio unutar šireg prostora Balkanskog poluostrva koji su Sloveni već osvojili. I pored toga, arheološki nalazi ukazuju na kontinuiran život u gradu i njegovoj okolini. Ponovni pomen grada, i to pod slovenskim imenom BEOGRAD (Beli grad - verovatno po zidinama od belog krečnjaka), srećemo tek u IX veku, tačnije 16. aprila 878. godine, u jednom pismu pape Jovana VIII bugarskom knezu Borisu-Mihailu, o smenjivanju beogradskog hrišćanskog episkopa Sergija. Kasnije se taj naziv sreće u različitim varijantama: Alba Graeca, Griechisch Weissenburg, Nandor Alba, Nandor Fejervar, Castelbianco, Alba Bulgarica;
Nekoliko vekova posle prvog pomena Beograda kao slovenskog grada, u njemu se smenjuju razne vojske i osvajači. Do Beogradu su najpre došli Franci koji su pod Karlom Velikim uništili Avare. Na ruševinama Taurunuma osnivaju franačko naselje Malevila, da bi slovenizacijom kasniji naziv bio Zemln (Zemun). Franačku vladavinu zamenjuju Bugari, a njihovu Mađari. Krajem X veka, u vreme velike Samuilove države, Beograd je po ko zna koji put promenio gospodara. Posle propasti Samuilove drzave, vec 1018. godine ovde je uspostavljena vizantijska granica na Dunavu, a Beograd je postao znacajno vojno uporiste. Pocetkom XII veka u danasnjem Gornjem gradu izgradjen je vizantijski kastel sa stalnom vojnom posadom, a krajem istog stoleca, pomeranjem severne vizantijske granice ka jugu, ova oblast dolazi u posed Ugarske. Tokom XI i XII veka, oko Beograda se otimaju suparničke sile: Ugarska, Vizantija i Bugarska.
Za to vreme kroz grad prolaze brojni krstaški pohodi na Istok ostavljajući svoj rusilački pečat na njemu. Posle krstaških najezda iz 1096. i 1147. godine, pod vođstvom Fridriha Barbarose 1189. godine kroz Beograd prolazi 190.000 ljudi. Ovaj predvodnik krstaša video je Beograd u ruševinama. Koliko je grad stradao možemo suditi po upoređivanju sa zapisom arapskog geografa i kartografa Idrizija, koji je u opisu "Itinerera carigradskog puta" iz 1154. godine pominje Belgraduk kao dobro naseljenu i živu varoš sa mnogim crkvama.

Beograd



Dolaskom Slovena Singidunum postaje Beograd i vremenom će rasti kako u značaju tako i u veličini. Njegov položaj vremenom će učiniti da postane najvažniji trgovački centar, privredni i administrativni centar Srbije. Slede datumi koji su od važnosti za Beograd:

827 Bugari osvajaju Beogradsku tvrđavu.
896 Ugarska vojska napada Beograd
971 Vizantija ponovo zauzima Beograd
posle 976 Car Samuilo osvaja Beograd
1018 Car VasilijeBasil II uništava Makedonsko carstvo i Beograd je ponovo pod
Vizantijskom
1096 Ugarska vojska uništava Beograd ali on i dalje ostaje pod Vizantijskom vlašću.
1096-1189Krstaši prolaze uništava Beograd i koristi njegovo kamenje da izgradi Zemun
1154 Vizantijski car Manojlo I uništava Zemun i vraća kamenje kojima ponovo izgrađuje
Beograd.
1182 Ugarska napada i pljačka Beograd kroz Beograd.
1127 Ugarski kralj Stefan II Belgrade
1185 Vizantisko carstvo diplomatskim putem vraća Beograd
1230 Beograd pripada Bugarskoj.
1232 Beograd postaje deo Ugarske.
1284 Srpskom kralju Dragutinu Ugarska daje Beograd, koji je po prvi put pod srpskom
vlašću.
1316 Dragutinov brat Milutin osvaja Beograd silom
1319 Ugari uzimaju Milutinu vlast nad Beogradom
1382 Braća Horvat, neprijatelji Ugarske monarhije, osvajaju Beograd
1386 Ugarska ponovo uzima vlast nad Beogradom
1403 Beograd postaje prestonica Srbije pod Stefanom Lazarevićem.
1427.Ugari uzimaju Beograd od despota Ðurađa Brankovića
1440 Turska napada Beograd ali ga ne osvaja, iako je prilično oštećen.
1456 Mehmed II Osvajač vrši neuspešnu opsadu Beograda.
1521 Sulejman Veličanstveni osvaja Beograd.
1688 Vojvoda Maksimilijan Bavarski osvaja Beograd.
1690 Beograd ponovo potpada pod Tursku vlast.
1717 Princ Eugen Savojski osvaja Beograd.
1723-1736 Nikola Doksat de Mores izrađuje planove po kojima se gradi Beogradska
tvrđava.
1739 Beogradski mirovni sporazum između Austrije i Turske vraća Beograd Turskoj.
1789 Maršal Gideon Ernst Laudon osvaja Beograd
1791 Mirovni sporazum u Svištov vraća Beograd Turcima.
1806 Karađorđe oslobađa Beogradsku varoš i Beograd ponovo postaje prestonica Srbije.
1808 Velika škola osnovana 1813 Turci ponov osvajaju Beograd
1815 Miloš Obrenović diže drugi srpski ustanak
1830 Sultan dodeljuje hatišerif kojim Srbiji daje autonomiju
1831 Prva štamparija u Beogradurade
1835 Prve novine - "Novine srbske" objavljene u Beogradu
1840 Otvorena prva pošta u Beogradu
1841 Beograd postaje glavni grad Knjaževine Srbije u prvom periodu vladavine Mihaila
Obrenovića
1844 Osnovan Narodni muzej
1855 Prva telegrafska veza Beograd - Aleksinac
1862 Incident kod čukur česme i bombardovanje Beograda sa tvrđave vodi do
oslobađanja gradova od Turaka
1867 Na Kalemegdanu, Turski komadant Ali-Riza pasha predaje ključeve grada Knjazu
Mihajlu. Turci napokon napuštaju Beograd.
1878 Srbija dobija nezavisnost na Berlinskom Kongresu.
1882 Srbija proglašena Kraljevinom, Beograd prestonica. 1883 Prvi telefoni U Beogradu
1884 Sagrađena je železnička stanica i železnički most preko Save.
1892 Prvi vodovod pušten u rad u Beogradu
1893 Električno osvetljenje
1894 Prvi električni tramvaj
1903 Majski prevrat - nakon atentata na Kralja Aleksandra Obrenovića, Petar I
Karađorđević preuzima presto.
1914 Austrijanci bombarduju i zauzimaju Beograd, ali ga Srbi iste godine oslobađaju.
1915 Nemačke i Austrijske snage pod komandom generala Mackensena zauzimaju
Beograd
1918 Beograd postaje pretonica Kraljevine SHS
1923 Avio linija Pariz - Budimpešta proširena da obuhvati Beograd - Pariz
1926 Kralj Aleksandar I Karađorđević ukida parlament i uvodi diktaturu.
1927 Otvoroen beogradski aerodrom
1929 Radio Beograd počeo sa emitovanjem
1935 Otvoren Pančevački most - prvi most preko Dunava.
1937 Otvoren Beogradski sajam.
1941 27. marta održani protesti protiv Jugoslovenskog pristupanja Trojnom paktu. Nemci
bombarduju Beograd 6. aprila a zauzimaju ga 12. aprila.
1944 Saveznici bombarduju Beograd. 20 octobra Beograd oslobođen od strane NOJ-a uz
pomoć Sovjetske Crvene armije. Novi komunistički režim hapsi i likvidira političke
protivnike, istovremeno mobilišući mlade Beograđane šaljuči ih na Sremski front.
1945 29. Novembra proglašena FNRJ. Monarhija je ukinuta započevši eru Titove
komunističke vladavine.
1946 Nacionalizacija imovine predratnih industrijalaca
1948 Usled rezolucije Informbiroa veliki broj ljudi je uhapšen i polsat na prisilni rad.
1950 Zvanično uvedeno samoupravljanje
1958 Televizija započela sa emitovanjem
1961 Prvi samit Nesvrstanih1967 Održan prvi BITEF
1968 Studentski protesti
1969 Sagrađena Beogradska palata.
1971 Sagrađena Gazela i autoput kroz Beograd. Održan prvi FEST.
1974 Novi Ustav SFRJ donet.
1977-78 Konferencija OEBS-a održana u Beogradu.
1979 -Godišnji sastanak Svetske Banke za rekonstrukciju i razvoj i sastanak MMF
održani u Beogradu
1980 XXI Generalna skupština UNESCO
1983 UNCTAD Godišnja konferencija
1988 Prvi sastanak ministara spoljnih Balkanskih zemlaja
1992 Proglašena SRJ. 30 maja Savet bezbednosti uvodi sankcije.
1993 Početak hiperinflacije.
1994 Uveden novi, konvertabilni dinar.
1995 Otvorena stanica gradske železnice "Vukov spomenik"
1996 Građanski i studentski protesti povodom krađe glasova.
1997 Nakon pola veka Beograd dobija demokratsku vlast.
1999 NATO pakt bombarduje Jugoslaviju, uključujući i mete u Beogradu.
2000 Nakon izbora i građanskih nemira, Srbija skida Miloševićevu diktaturu.
2001 Spoljni zid sankcija je skinut. Srbija dobija prvu demokratsku Vladu. Slobodan
Milošević izručenj Haškom tribunalu za ratne zločine.
2002 Proglašena Ustavna povelja državne zajednice Srbije i Crne gore.
2003 Premijer Srbije Dr. Zoran Ðinđić biva ubijen.
Srbija i Crna Gora primljeni u članstvo Saveta Evrope.
2004 Boris Tadić izabran kao prvi demokratski predsednik Srbije.

 

16. , 2012
KATALOG METALNOG NOVCA OD 1700. GODINE DO DANAS
Novo izdanje Kataloga metalnog novca JE U PONUDI ENCIKLOPEDIJSKI KATALOG METALNOG NOVCA svih zemalja bivše Jugoslavije OD 1700. GODINE DO ...[dalje]
10 DINARA 1983 Sutjeska, varijanta "sa borićima" ili "sa mostom".
Metalni novac, Jugoslavija, DFJ-FNRJ-SFRJ, Između dva krila spomenika nalazi se pretisak baklji sa grba na suprotnoj strani novčića. Poznato samo oko 30 primeraka. Veoma retko. Man. R137, str. 64.
G46422 - Germany. Silver MOTHER'S CROSS (2nd class) Kreutz der Deutsche Mutter.
Odlikovanja, Ostalo, ,
OBAVEŠTENJE
Autor: ,
+381 (11) 3284501
enkidu1501@gmail.com
moneta@singidunum-online.com